Fotograf w podróży

BIESZCZADY – Dolina Osławy

W malowniczej dolinie niewielkiej górskiej rzeki Osławy, mającej swój początek w Bieszczadach i koło Sanoka wpadającej do Sanu znajduje się wiele malowniczych cerkiewek. Są one głównym elementem krajobrazu kulturowego regionu. Drewniane cerkwie, doskonale wkomponowane w górski pejzaż, są dziś jedną z głównych atrakcji turystycznych tej cześć Beskidów. W celu przybliżenia turystom zanikającej obecnie kultury dawnych plemion rusko-wołoskich: Bojków i Łemków, utworzono Szlak Ikon;- trasę biegnącą po najciekawszych obiektach kościoła greko katolickiego i prawosławnego. Niezależnie od niej istnieje tam również znakowany szlak dydaktyczny, ułatwiający dotarcie do obiektów.

Dolina Osławy, widok na wieś Smolnik

Dolina Osławy, widok na wieś Smolnik

Wszystkie niemal omawiane cerkwie znajdują się niedaleko drogi z Sanoka przez Zagórz i Komańczę do granicy ze Słowacją. Wycieczkę dydaktyczną najlepiej rozpocząć w Sanoku od zwiedzania Muzeum Budownictwa Ludowego, które prezentuje kulturę materialną Łemków, Bojków, Dolinian i Pogórzan oraz Muzeum Historyczne z największą ekspozycją ikon karpackich.  Te wizyty dadzą nam ogólne pojęcie o walorach szlaku w dolinie Osławy. Po zwiedzeniu Sanoka wyruszamy do oddalonego o 5 km Zagórza. W jego dzielnicy – Dolinie – znajduje się drewniana cerkiew greko katolicka pw. N.M.P. z 1836 r. z ołtarzem i ikonami z XIX w. W samym Zagórzu, przy drodze na Komańczę, niedaleko skrzyżowania zobaczymy kamienną cerkiew pw. Św. Michała z 1836 r. i ikonostasem z lat trzydziestych XIX w. [obecnie prawosławna]. Za położonym nieco dalej kościołem z XVIII w. znajdują się malownicze ruiny Klasztoru Karmelitów Bosych z XVIII w. Obok kościoła natykamy się na skrzyżowanie dróg. Skręcając w tym miejscu w prawo, dotrzemy do miejscowości Poraż z neogotyckim dworem Gubrynowiczów.

ZAPRENUMERUJ BEZPŁATNY E-MAGAZYN FOTOGEA.com

W centrum wsi murowany kościół z XVIII w. Zmierzając dalej na południe, osiągamy wieś Morochów z cerkwią z 1837 r. z ciekawym ikonostasem i wystrojem neogotyckim wnętrza. W kolejnej wsi, Mokre, natykamy się na nową cerkiew z 1922 r. z pięknym ikonostasem z 1900 r. Wychodząc z Mokrego, idziemy nadal drogą wzdłuż malowniczej doliny Osławy. Za stadniną koni w następnej wsi Wysoczany, na skrzyżowaniu z drogą z Bukowska skręcamy w lewo. Przechodzimy opodal nieistniejącej wsi Płonna – to jeden ze skutków akcji Wisła z 1947 r. Wyjeżdżając ze Szczawny, po prawej stronie drogi widzimy drewnianą cerkiew grekokatolicką pw. Zaśnięcia M.B. z 1888 r. w typie wschodniołemkowskim. Na ścianach polichromia figuralna z 1925 r. a wewnątrz ikonostas z końca XIX w. Ze Szczawnego udajemy się do Rzepedzi, poprzez którą przechodzi także słynna kolejka bieszczadzka. By dotrzeć do jednej z piękniejszych na tym terenie cerkwi, trzeba na początku wsi skręcić w prawo. Jest to drewniana cerkiew w typie wschodniołemkowskim z 1824 r. św. Mikołaja Biskupa. W środku ikonostas z pierwszej połowy XIX w. a na ścianach polichromia z 1896 r. Po powrocie do drogi głównej, jedziemy dalej na południe i dojeżdżamy do Turzańska, gdzie w odległości 1,5 km od drogi stoi cerkiew grekokatolicka [teraz prawosławna] w typie wschodniołemkowskim z 1803 r. Wnętrze zawiera ikonostas z 1895 r. i ołtarze boczne z początku XIX w. Udając się z Rzepedzi dalej na południe, musimy liczyć się z tym, że na pewnych odcinkach trasa jest dostępna tylko dla turystów pieszych lub wozów terenowych. Za Rzepedzią kolejna nieistniejąca wieś – Jawornik.

ZAPRENUMERUJ BEZPŁATNY E-MAGAZYN FOTOGEA.com

Następną miejscowością na szlaku jest Komańcza z Klasztorem Sióstr Nazaretanek, gdzie w latach 1955-1956 więziony był prymas Polski – kardynał Stefan Wyszyński. Ponadto znajduje się tu nieczynny już kamieniołom oraz kościółek drewniany z lat 1949-1950. W pobliżu Komańczy, na stokach Chryszczatej znajdują się słynne jeziorka duszatyńskie. Jadąc w kierunku Dukli, znajdujemy się w dolinie potoku Barbarka, gdzie zwiedzamy dwie cerkwie. Jedna z nich jest zupełnie nowa [ z lat 1985-1988], natomiast na wzgórzu stoi przepiękna cerkiew drewniana pw. Opieki M.B. z 1802 r. w typie wschodniołemkowskim. Wewnątrz kompletny ikonostas z 1832 r. Po powrocie do Komańczy kierujemy się w stronę Łupkowa i docieramy do Radoszyc. Tutejsza cerkiew grekokatolicka pw. Św. Dymitra z 1868 r. zawiera ikonostas z XIX w. i rokokowy ołtarzyk. Na uwagę zasługują malowidła na chórze, przedstawiające życie codzienne mieszkańców wsi. Po przejechaniu Nowego Łupkowa docieramy do Smolnik z cerkwią murowaną z 1806 r. z ikonostasem z początku XIX w Alternatywą dla trasy rowerowo-samochodowej są wędrówki piesze z wykorzystaniem istniejących szlaków Beskidu Niskiego i Bieszczad. Wychodząc z Komańczy, możemy skorzystać z głównego szlaku beskidzkiego [znaki czerwone] dochodząc do doliny Osławy,  Duszatyna i drogą żwirową wzdłuż kolejki wąskotorowej do Smolnika. Idąc tym szlakiem z Komańczy na zachód, wychodzimy na górę Kamień [717 m] skąd drogą leśną schodzimy w dolinę Rzepedki i dochodzimy do cerkwi rzepedzkiej. Dojazd do opisanych wyżej miejscowości umożliwia również komunikacja PKS i PKP

Marek Waśkiel

http://www.waskiel.pl

To także może ci się spodobać