Temat zdjęcia i jego kompozycja

Jeżeli poznaliśmy zasady rządzące sposobem naświetlania zdjęć to należy zastanowić się nad tym co zrobić aby zdjęcie było nie tylko dobre pod względem technicznym ale aby stało się także ciekawe. Co to znaczy ciekawe zdjęcie? Myślę, że odpowiedź na to pytanie jest stosunkowo prosta. Jeżeli nasze zdjęcia podobają się w niewymuszony sposób jeszcze paru osobom (poza nami ich autorami i naszą często bezkrytyczną, bądź sterroryzowaną rodziną) to coś w tych zdjęciach jest. Możliwe, że potrafiliśmy przekazać naszym zdjęciem jakąś opowieść lub umieliśmy obrazem oddać nastrój chwili. Pokazywanie zdjęć innym osobom i pokorne wysłuchiwanie ich opinii to dobra sposób aby następne zdjęcia były jeszcze lepsze. W czasie rozmowy można się także przekonać czy udało się nam przekazać naszą opowieść w sposób odpowiedni i czy została ona zrozumiana.

Jaki zatem jest sposób na odszukanie ciekawego tematu? Przede wszystkim należy patrzeć, obserwować i przyglądać się wszystkiemu co nas otacza. Jeżeli zauważyliśmy ciekawy motyw to należy zastanowić cóż szczególnego nas w owym obrazie poruszyło? Należy pamiętać, że w czasie fotografowania najczęściej tylko jakiś drobny fragment w widzianym przez nas obrazie jest istotny, to on nas pobudza i intryguje. Kluczem do sukcesu staje się więc zauważanie tych najważniejszych elementów a potem skupienie na nich swojego działania.

W czasie robienia fotografii często jesteśmy w stanie szczególnych emocji, które w żaden sposób nie dają się potem odczytać, ze zdjęcia, a jednak w olbrzymi sposób wpływają na fakt jego powstania. Jak przenieść owe emocje na zdjęcie? Wydaje się, że często jest to niemożliwe ponieważ nasze zdjęcie w finalne będzie obrazem dwuwymiarowym pozbawionym przestrzeni, zapachu i pędu wiatru lub obecności naszych przyjaciół dzięki którym robieniu zdjęcia towarzyszyła wspaniała atmosfera. Jednak to co na początku wydaje się trudne z biegiem czasu staje się proste – potrzeba tylko ćwiczeń. Robienie dobrych zdjęć pociąga za sobą konieczność zdobycia wielu umiejętności i nawyków. Oczywiście istnieją przypadki i zdarzenia dzięki którym można zrobić jedno wspaniałe zdjęcie ale sztuką jest osiągnięcie… powtarzalności czyli takiego poziomu kiedy wszystkie zdjęcia stają się poprawne a kilka pośród nich jest naprawdę bardzo dobrych. Powtarzalność osiąga się wyłącznie dzięki wiedzy i doświadczeniu…a talent z pewnością pomaga w szybkości osiągania dobrego poziomu.

Wykonywaniu zdjęcia powinno towarzyszyć myślenie słowami opisującymi dane miejsce lub zdarzenie. To one “dookreślą” nam najbardziej istotne cechy obrazu i pozwolą się skupić na wiodącym temacie. Jeżeli na coś patrzymy, opowiadajmy sobie w myślach o tym co w obrazie jest ważne i poszukujmy takiego miejsca, dzięki któremu uda nam się podkreślić jego istotne cechy. Spoglądajmy przez wizjer aparatu i oceniajmy wygląd obrazu. W fotografii krajobrazowej dobrym rozwiązaniem jest umieszczanie aparatu na statywie aby zdjęciu przyjrzeć się ze spokojem, ocenić go i być może poszukać innego miejsca. .. lub użyć innych obiektywów.

Współczesny świat jest pełen pośpiechu ale na dobre zdjęcie trzeba poczekać. Może się okazać, że potrzebnych jest zaledwie parę kroków aby ujęcie było jeszcze lepsze ale być może potrzebne będzie zapamiętanie miejsca i powtórna wizyta o innej porze dnia lub roku. Te same miejsca wyglądają odmiennie nie tylko rano, w południe czy wieczorem ale nabierają także innego wyrazu kiedy widzimy je zimą lub wiosną. Drzewo bez liści może być bardziej interesujące dla naszego ujęcia niż to samo drzewo pokryte bujną letnią zielenią. Może się zdarzyć, że wiosenne rozlewisko odkryje wspaniały obraz rzecznej doliny natomiast latem jest ona z punktu widzenia fotografa nic nie warta.

Często oglądając jakieś zdjęcie myślimy: “Miał szczęście! Był w dobrym miejscu o odpowiednim czasie!”. Wielokrotnie się mylimy, nie jest to wcale zbieg okoliczności. Najczęściej są to zdjęcia wyczekane, pomyślane i “wychodzone”. Fotografia krajobrazowa jest połączona z przywilejem przebywania na “świeżym powietrzu” i poznawaniem nowych miejsc. Błędne jest jednak myślenie, że żywiołowe pojawienie się w jakimś punkcie zaowocuje serią wspaniałych zdjęć. Wprawdzie możemy ulec chwilowej fascynacji i zrobić “na gorąco” nawet kilkadziesiąt fotografii ale najczęściej potem okazuje się, że są one niewiele warte.

Dobre efekty osiąga się poznając wcześniej “teoretycznie” okolicę, w którą się wybieramy. Należy poczytać przewodniki, obejrzeć albumy, mapy lub strony Internetowe poświęcone celom naszych wypraw. Przydatnymi umiejętnościami są: znajomość topografii i sztuka “czytania” map i planów miast. Pozwolą one na bezpieczne poruszanie się w terenie (łatwo się zgubić nie tylko w nieznajomym miejscu) oraz na wybór ciekawego celu np. punktu widokowego z którego prawdopodobnie będzie widać wspaniały wschód słońca. Nic nie zastąpi wizji lokalnej ale trudno jest się “błąkać” po olbrzymich nieraz obszarach szukając “czegoś ciekawego”. Lepiej skoncentrować się na wcześniej wybranych celach. W czasie wędrówek warto poprosić napotkanych mieszkańców o podpowiedź – z pewnością wiele wiedzą o ciekawym miejscu wartym odwiedzenia. Nie zapominajmy też o sprawdzeniu prognozy pogody. Podpowie ona czy zaplanowane przez nas ujęcia mają szansę być zrealizowane. Nie oznacza to jednak, że należy fotografować wyłącznie w czasie tzw. dobrej pogody rozumianej potocznie jako słoneczna i bezchmurna. Pogoda może być znaczącym elementem nadającym naszej fotografii niezwykłości, kiedy trafimy na pędzące fronty atmosferyczne przeganiające stada chmur lub zamglenia nadające zdjęciom niepowtarzalnych klimatów. Wystarczy się tylko odpowiednio przygotować do zdjęć przy tzw. złej pogodzie.

Kiedy już zdecydujemy się na wykonanie ujęcia warto wykorzystać od dawna znane metody takiego rozplanowania kadru aby jego najważniejsze elementy znalazły się w istotnych dla odbiorcy miejscach. Czyli parę uwag o kompozycji. Najprostszym ale dającym dobre efekty sposobem kompozycji jest tzw. zasada trójpodziału. Nakazuje ona podział kadru na trzy równe pasy poziome i pionowe (czyli łącznie 9 równych pól kadru) za pomocą dwóch poziomych i dwóch pionowych prostych linii, a następnie umieszczenie motywu kluczowego w jednym z punktów przecięcia się owych linii. (proszę spojrzeć na rysunek). Ta sprawdzona zasada pozwala na wyeksponowanie głównego motywu oraz skupia na nim wzrok odbiorcy. Generalnie unika się tzw. kompozycji centralnej w której główny motyw zdjęcia jest w centrum kadru. Ważną cechą dobrej kompozycji zdjęcia krajobrazowego jest wybór tzw. linii wiodących to znaczy takich elementów pejzażu, które w sposób naturalny poprowadzą wzrok odbiorcy do głównego motywu. Mogą nimi być np. linie pagórków, rzeka, droga. Powtarzające się w naturze rytmy są ciekawym tematem fotografii krajobrazowej. Mogą to być bruzdy na polu lub grzbiety pagórków. Dobre efekty daje poszukiwanie i fotografowanie miejsc, w których owe rytmy się “łamią”. Odszukane a następnie wyeksponowane w tzw. mocnym punkcie dają z reguły ciekawe efekty.

Główny motyw zdjęcia powinien być na tyle widoczny aby osoby oglądające nie miały problemów z jego odszukaniem. Jeżeli możesz staraj się być jak najbliżej motywu, który fotografujesz. Podejdź do niego lub zastosuj inny obiektyw, odrzuć z obrazu te elementy, które mogą rozpraszać uwagę odbiorcy. Zdecydowanie lepiej jest mieć na fotografii jeden zasadniczy motyw niż kilka konkurujących ze sobą tematów.

Istotnym problemem w fotografii krajobrazowej u osób początkujących jest brak motywu na pierwszym planie. Takie fotografie są płaskie i puste. Dzięki właściwemu doborowi elementów na poszczególnych planach i za pomocą głębi ostrości możemy nadać fotografii złudzenie trzeciego wymiaru. Zdjęcie staje się przestrzenne i bardziej atrakcyjne dla odbiorcy. Niestety współczesne kompaktowe aparaty cyfrowe narzucają zastosowanie niezwykle dużej głębi ostrości, co powoduje, że z reguły wszystkie plany zdjęcia są ostre i staje się ono “płaskie”. Próbą obejścia tego problemu jest fotografowanie z ustawieniem programu portretowego (lub z priorytetem przesłony o małej wartości np. 2,8), który wprawdzie i tak daje sporą głębię ostrości ale może ona być do zaakceptowania na zdjęciu krajobrazowym. Ciekawym rozwiązaniem wprowadzającym plany na zdjęciu są różnego rodzaju naturalne obramowania np. gałęzie drzew lub układ chmur. Zastosowana w czasie ich fotografowania głębia ostrości może spowodować, że są one ostre lub rozmazane co nada zdjęciu dodatkowej przestrzeni. Mogą być one także inaczej oświetlone co uczyni zdjęcie jeszcze bardziej atrakcyjnym. Pamiętajmy także o możliwościach, które daje nam umieszczenie na zdjęciu obiektów dających porównanie ich skali. Wystarczy wprowadzić do kadru np. dom na pustkowi, łódkę na rzece lub postać człowieka na skale aby podkreślić rozmiary pejzażu, który fotografujemy. Zawsze powinien to być jednak element na tyle znany i rozpoznawalny aby widz nie miał kłopotów z jego interpretacją i znalezieniem punktu odniesienia.

Zrobienie dobrego zdjęcia wymaga wielu prób i często kilu porażek. Warto za każdym razem zrobić kilka ujęć z różnymi planami i z różnymi wariantami oświetlenia. Nie należy ufać jednej klatce. Należy poszukiwać różnych ujęć, czasem warto przyklęknąć lub położyć się na ziemi aby odszukać ciekawszy kadr. Bez wędrówek, poszukiwań i prób przy robieniu wielu zdjęć seanse na ciekawe, niebanalne zdjęcia są bardzo małe.

Author: Redakcja

Share This Post On